De Kleine Mote

Inhoud / Content / Contenu

WO2 en muziek

We’ll meet again – Vera Lynn

Uitgebracht in 1939. Dé song die met de Tweede Wereldoorlog wordt geassocieerd. “Wij zullen elkaar weer zien” slaat op de mobilisatie en het vertrek van de soldaten naar het front. Hun families weten niet wanneer ze terugkeren – óf ze zelfs maar terugkeren, of elkaar pas in de hemel wederzien.

Tekst

Lili Marleen – Marlene Dietrich

Het populairste lied van de Tweede Wereldoorlog, opvallend genoeg niet alleen bij de Duitsers, maar ook bij de geallieerden.

De oorspronkelijk tekst dateert van 1915, geschreven door Hans Leip, een Duitse soldaat. In 1937 wordt die tekst opgenomen in een poëziebundel van Leip. De Duitse componist Norbert Schultze zet het gedicht daarna op muziek. Pas in 1941 wordt het een hit. De veel gezongen Engelse vertaling is van de hand van Tommy Connor uit 1944.

Gezongen door artiesten als Lale Andersen, Marlene Dietrich, Bing Crosby en Perry Como, onderwerp van theater- en cabaretuitvoeringen, documentaires en speelfilms.

Tekst Duits

Tekst Engels

De Bunkers – Wannes Van de Velde

In het Antwerpse Stadspark ligt een Duitse bunker van het type 622. De bunker maakte deel uit van de “Abschnitt Antwerpen”, een deel van de Atlantikwall.

‘k zing de lijdesweg passere van degeen die daar crepeerde zonder troêst of poëzie ‘k vuul me leeg en iêwenoud en m’n trane valle koud oep de bunkers

The Partisan – Leonard Cohen

Een anti-fascistische hymne over het Franse verzet in WO2. Geschreven in 1943, muziek van de Russich geborene Anna Marly en woorden van de Franse verzetsleider Emmanuel d’Astier de la Vigerie met oorspronkelijke titel “La Complainte du partisan”. Marly zong dit en andere liederen tijdens de oorlog op de BBC. Zowel tekst en muziek werden door Hy Zaret significant aangepast voor de Engelstalige versie zoals die door Cohen gebracht wordt.

Tekst

Aces High – Iron Maiden

Het nummer is geschreven vanuit het standpunt van een RAF piloot, tijdens de Battle of Britain (1940), eigenlijk de eerste echte ‘veldslag’ die volledig in de lucht werd uitgevochten.

Tekst

De Vluchteling – Liesbeth List

De muziek en teksten van Mikis Theodorakis en van Iakov Kambanellis in een bewerking van Lennaert Nijgh.

Antonis – Liesbeth List

De muziek en teksten van Mikis Theodorakis en van Iakov Kambanellis (The Ballad Of Mauthausen) in een bewerking van Lennaert Nijgh. Het concentratiekamp Mauthausen werd in Oostenrijk opgezet door nazi-Duitsland. De gevangenen werden tewerkgesteld in de plaatselijke granietgroeve, de Wiener Graben. Er was een trap van 186 treden naar de diepte van de granietgroeve, waar menigeen het leven liet.

Koude oorlog en muziek

Masters of War – Bob Dylan

Aanklacht tegen de wapenwedloop in de Koude Oorlog geschreven door Bob Dylan in de winter van 1962-63 met een melodie gebaseerd op de folktraditional “Nottamun Town”.

Tekst

Oorlogsgeleerden – Roland en Wannes
Russians – Sting

Vier jaar voor het einde van de Koude Oorlog uitgebracht. Sting bekritiseert in het nummer beide kanten van het IJzeren Gordijn. De melodie is die van de Romance uit de suite Luitenant Kye van de Russische componist Sergej Prokofjev.

Tekst

99 luftballons – Nena

Een protestlied, geschreven naar aanleiding van de Koude Oorlog toen in 1983 in Duitsland Pershing-II-kruisraketten werden gestationeerd, wat de vrees voor het uitbreken van een atoomoorlog aanwakkerde (dit leidde tot het ontstaan van de vredesbeweging in de jaren 80).

Het idee van de liedtekst ontstond in 1982 bij een optreden van de Rolling Stones in West-Berlijn, toen Carlo Karges (gitarist van Nena) zag hoe een grote hoeveelheid bontgekleurde ballonnen werd opgelaten. Karges vroeg zich af wat er zou gebeuren als deze ballonnen de grens bij Oost-Berlijn zouden overdrijven en daar tot een paranoïde reactie zouden leiden.

Tekst

Midden-Oostenoorlogen & muziek

Love and War – Neil Young

Dit nummer dateert van 2010 en is een anti-oorlog song, geïnspireerd door  the troubles in Afghanistan en Iraq. Young bracht in 2006 met Living with war een heel album uit met songteksten en titels zijn zeer kritisch zijn over George W. Bush en zijn oorlog in Irak.

Tekst

World Wide Suicide – Pearl Jam

Geschreven uit woede voor de Irak oorlog, en specifiek met Patrick Tillman in gedachten, een American football prof speler die n.a.v. 9/11 vrijwillig dienst nam in het leger en sneuvelde onder ‘friendly fire’ Afghanistan, feit dat eerst werd verzwegen door het leger.

Tekst

Devils & Dust – Bruce Springsteen

Geschreven naar aanleiding van de oorlog in Irak.

Tekst

Road to Peace – Tom Waits

Een song over het Israeli–Palestinins conflict. Abdel Madi Shabneh, pas 18, blies zichzelf op in lijnbus 14/A in Jerusalem en doodde zo 17 anderen.

Tekst

Manhattan Kaboul – Renaud & Axelle Red

Duet, geschreven kort na 9/11 en de tweede oorlog in Afghanistan. Renaud interpreteert een jonge Portoricaan die sterft bij de aanslag op het WTC; Axelle Red interpreteert een jong Afghaans meisje dat sterft bij de bombardementen op Kaboul.

Tekst

Bomb the World – Michael Franti & Spearhead

Protest song, “Franti’s s response to September 11”

Tekst

Andere conflicten & muziek

The Night They Drove Old dixie Down – The Band

Dixie was de bijnaam die gegeven werd aan de confederale staten. De song vertelt over het laatste jaar van de Amerikaanse burgeroorlog, toen Stoneman met zijn cavalerie, achter de linies van Robert Lee, raids uitvoerde in zuidwest Virginia om spoorwegen en aanvoer te saboteren. Het verhaal wordt verteld door een arme zuiderling.

Tekst

Buffalo SoldierBob Marley & the Wailers

De titel en de tekst gaan over zwarte Amerikaanse legereenheden die bekendstonden als Buffalo Soldiers en vochten in de Amerikaans-indiaanse oorlogen na 1866. Marley vergeleek hun strijd met een overlevingsstrijd en maakte er een symbool van zwart verzet van.

Tekst

Sunday Bloody Sunday – U2

De band heeft verklaard dat de tekst gaat over twee Anglo-Ierse bloedbaden, in 1920 en 1972 en andere soortgelijke gewelddadigheden. De tekst wordt bezongen vanuit het standpunt van iemand die al het geweld in zijn omgeving veracht. Eerste versies begonnen met de zin “Don’t talk to me about the rights of the IRA, UDA” maar later werd die wel erg politiek geladen zin, vervangen. door I can’t believe the news today, Oh, I can’t close my eyes and make it go away. Het lied eindigt met de boodschap aan de Ieren dat ze moeten stoppen met het geweld.

Tekst

Het was de 18de dag van november – Liesbeth List

De muziek is van Mikis Theodorakis en de tekst van Brendan Behan in een bewerking van Cees Nooteboom.

“On the 18th day of November just outside the town of Macroom the Tans in their big Crossley tenders came roaring along to their doom. But the boys of the column were waiting with hand grenades primed on the spot and the Irish Republican Army made shit of the whole mucking lot”

De song verhaalt de Kilmichael Ambush, 28 November 1920 (één week na Bloody Sunday) waar het IRA tijdens de Ierse onafhankelijkheidsoorlog 17 (pro Britse) politieagenten vermoordden.

If You Tolerate This then your children will be next – Manic Street Preachers

The future teaches you to be alone, the present to be afraid and cold‘.

De tekst werd geïnspireerd door kunst, cultuur en geschiedenis: George Orwell’s ‘Saluut aan Catalonië (over zijn ervaringen tijdens de Spaanse Burgeroorlog) en een zin op een poster om recruten te werven voor die Spaanse burgeroorlog.

Tekst

Oliver’s Army – Elvis Costello

Het is 1978; de werkloosheid is groot, Ierland wordt verscheurd door de troubles en het British empire is geïmplodeerd. Costello komt terug van Belfast, waar hij geshoqueerd werd door de piepjonge soldaten die rondlopen met machinegeweren. Hij schrijft deze song, een anti-militair statement, waarin hij aanklaagt dat de werkloze Britse jeugd geen andere optie heeft dan soldaat worden.

Oliver is Oliver Cromwell, leider van het Parliamentary army tijdens de Engelse burgeroorlog (tegen het Royalist army van koning Charles 1). Die Oliver richtte het The New Model Army op, het eerste Engelse professioneel, getraind en gedrild, leger op.

Tekst

Brother in Arms – Dire Straits

Het lied werd geschreven in 1982, het jaar waarin Groot-Brittannië de Falklandoorlog voerde. Het verhaalt hoe een soldaat sterft op het slagveld, omringd door zijn kameraden. Het nummer werd in 2007 opnieuw uitgebracht ter gelegenheid van de 25-jarige gedenkdag van die oorlog. De opbrengst ging naar veteranen met posttraumatische stressstoornis.

Tekst

If I had a Rocket Launcher – Bruce Cockburn

Geïnspireerd door het bezoek aan een Guatemalaans vluchtelingenkamp in Mexico. Geen oproep tot geweld maar een kreet van frustratie omdat er niks gedaan wordt om een einde te maken aan die politieke crisis.

Tekst

Black Steel –Tricky

Tekst

For What It’s Worth – Buffalo Springfield

Het is een protestlied tegen de wetten die het ingrijpen tijdens manifestaties mogelijk maakte. Aanleiding waren de Sunset Strip curfew riots in November 1966. Na de sluiting van de nachtclub Pandora’s Box in Hollywood bevonden zich een drieduizend jongeren op straat, een rustige bijeenkomst. En toch kwam er een peloton oproerpolitie dat zich, gewapend met helmen en schilden, opstelde om hardhandig in te grijpen.

Tekst

Oorlog algemeen & muziek

War / No More Trouble – Bob Marley & the Wailers

De tekst van het nummer is gebaseerd op een speech van de Ethiopische keizer Haile Selassie uit 1963, zijn aanklacht van racisme bij een vergadering van de Verenigde Naties. Zelf was hij wel verantwoordelijk voor etnische zuiveringen in Ethiopië.

Tekst

With God on my Side – Bob Dylan

Het nummer dateert van 1964. De tekst klaagt aan dat Amerikanen geloven dat God aan hun kant staat in hun conflicten zodat hun oorlogen en oorlogsmisdaden altijd moreel verantwoord zijn. Later voegde Dylan een strofe toe voor de Vietnam oorlog:

In the nineteen-sixties came the Vietnam War
Can somebody tell me what we’re fightin’ for?
So many young men died
So many mothers cried
Now I ask the question
Was God on our side?

Tekst

When the roses bloom again – Billy Bragg & Wilco

De song werd gevonden in het archief Woody Guthrie maar bleek niet van zijn hand te zijn: Gus Edwards en Will Cobb schreven het en de eerste opname dateerde al van 1901 door ene Harry Macdonough. Soldaten die beloven terug te komen na de oorlog… een oud verdriet.

Tekst

Rumours of War – June Tabor

Engelse folkzangeres die ondermeer in 2002 deel nam aan het “Passchendale Peace Concert” en in 2006 aan BBC Radio 3 “Night Waves” ter herdenking van de verjaardag van de Slag om de Somme. Het nummer werd geschreven door Billy Bragg.

Tekst

The Words That Maketh Murder – PJ Harvey

De tekst verwijst naar de aanslepende oorlog in Afghanistan, WO1 en 2 en naar de falende diplomatie: “what if I take my problem to the United Nations?”

Tekst

Time To Go Home – Spearhead

Those who start wars, never fight them
And those who fight wars, they never like them

Tekst

Afraid to Shoot Strangers – Iron Maiden

Over een jonge dienstplichtige die naar de oorlog moet en niet begrijpt waarom er oorlog is en waarom mensen elkaar doden.

Tekst

Afscheid – Liesbeth List
De Vluchteling – Willem Vermandere
One – Metallica

Geïnspireerd door Dalton Trumbo’s Johnny Got His Gun, het verhaal van de soldaat die gevangen zit in zijn lichaam na massale verwondingen te hebben opgelopen op het slagveld.

Tekst

Au suivant – Jacques Brel

Reeds in de vijfde eeuw voor Christus werden Griekse legers door een soort schaduwleger van prostituees gevolgd. Solon van Athene, de eerste beroemde wetgever en politicus van zijn stad, ‘kocht’ prostituees voor het leger die alle soldaten, zonder uitzondering, tegen één lage vaste prijs moesten bedienen.

Tijdens WO1 zorgden bij uitstek de Duitsers en de Fransen voor hun eigen frontbordelen. De verhalen van Robert Graves zijn bekend: hoerenkasten met blauwe lampen voor de officieren, die met de rode lampen voor de manschappen. In rijen zouden ze voor de deuren hebben gestaan, iets dat door anderen wordt betwijfeld.

Tekst

Next – The Sensational Alex Harvey Band

Tekst

Le Déserteur – Boris Vian

Tekst

Le petit commerce – Boris Vian

Tekst

Les Joyeux Bouchers – Boris Vian

Voilà du boudin verwijst naar het marslied van het Vreemdelingenlegioen.

Tekst

Het Jong Soldaatje – Wannes Van de Velde