De Kleine Mote

Ieper

Toeristische Dienst, Lakenhallen – Grote Markt 34, 8900 Ieper +32 57 239 220 toerisme@ieper.be

https://www.toerismeieper.be/

Ieper menenpoort

Geschiedenis

Oude vermeldingen van Ieper gaan terug tot de 11de eeuw.  Rond 1170 werden door Filips van de Elzas stadsrechten toegekend.  

Ieper kende in de 13e eeuw een bloeiperiode dankzij de lakenindustrie, het was (na Gent en Brugge) de derde stad van Vlaanderen, in die periode werd de Lakenhalle met belfort gebouwd, net als het Vleeshuis en verschillende patriciërshuizen.

In de 14e eeuw kende Vlaanderen enkele handelsconflicten met Engeland en kwam de lakennijverheid in moeilijkheden. Er ontstonden verschillende liefdadigheidsinstellingen ten behoeve van de armen en werklozen, zoals het Sint-Catharinagodshuis, het Sint-Jansgodshuis, het Bellegodshuis en het Sint-Thomasgasthuis buiten de stad.

Het economisch verval zette zich verder door in de 15de en 16de eeuw. Het calvinisme in en om Ieper kende een groeiende aanhang en in 1566 brak de Beeldenstorm uit, met de Ieperse hagenpreker Sebastiaan Matte als een van de voornaamste aanstokers.

De calvinisten grepen in 1578 even de macht maar de ‘Ieperse republiek’ eindigde toen Farnese in 1584 de stad innam. De protestanten kregen een vrije aftocht en veel Ieperlingen trokken naar het noorden.

Ieper was in de middeleeuwen een van de belangrijkste industriesteden van Europa maar in 1914 was het een onbelangrijk provinciestadje, zonder enig strategisch belang. En toch werd het een brandpunt in de Eerste Wereldoorlog, en wel de heuvels rond de stad. Die heuvels van Zonnebeke tot de Kemmelberg bleken geschikt om de Duitse opmars tegen te houden (en omgekeerd, zoals de Slag bij Passendale in 1917 zou aantonen). Zij vormden bijna vier jaar een gordel die bekendstond als het “Ypres Salient” of de “Ieperboog”, waarrond een lange reeks gevechten plaatsvonden die gegroepeerd worden in een viertal “Slagen rond Ieper”.

Tijdens de volledige duur van de Eerste Wereldoorlog was de stad aan drie zijden omringd door Duitse troepen – de Britse verdedigers noemden deze boog in het front de Ypres Salient- maar de Duitsers slaagden er niet in de stad te veroveren.  Ondanks vier groots opgezette veldslagen die aan 500.000 soldaten het leven kostten bleef Ieper uit handen van de Duitsers. De stad werd echter geheel verwoest.

Dit zijn luchtbeelden van Ieper uit 1919, dankzij AI ingekleurd en voorzien van hogere resolutie en framerate.

Na de oorlog werd de stad weer teruggebracht in de vooroorlogse staat, grotendeels met geld van de Duitse herstelbetalingen. De wederopbouw, onder leiding van architect Jules Coomans duurde meer dan veertig jaar.

Stadswandelingen

Ieper – Stadswandeling  6,60km vlak.

De stadswandelroute Ieper laat je kennismaken met de grootste blikvangers die de kattenstad te bieden heeft. Laat je meeslepen in het indrukwekkende verleden van de stad via de historische gebouwen die je langs het parcours passeert. Je ontdekt heel wat gezellige steegjes, pleintjes en de groene Vaubanvestingen. Via de brouwerij Kazematten en de Menenpoort eindig je op de Grote Markt waar je in de musea nog meer te weten komt over Ieper. Start aan de Lakenhalle, de route is bewegwijzerd met in de grond bevestigde klinknagels.

https://www.westtoer.be/sites/westtoer_2015/files/westtoer/doen/routes/stadswandelroute_ieper.pdf

Ieper – Vestingsroute 2.60km  vlak

De vestingen van Ieper zijn de best bewaarde van België. Hun verhaal begint in de elfde eeuw, toen de stad ontstond aan de oevers van de Ieperlee. Eerst waren de vestingen niet meer dan een aarden wal met grachten. Later kwamen er stenen muren en torens. Nog later groeiden ze uit tot een complex geheel van bastions, voorversterkingen, grachten en muren. Onthaalcentrum De Kazematten biedt ook een gratis tentoonstelling over tien eeuwen vestingen in Ieper. Start aan De Kazematten, Bollingstraat 1, 8900 Ieper, de route is bewegwijzerd.

[/bg_collapse_level2]

Bezienswaardigheden

Westhoek jaren 50 VRT (Ieper)

https://ytcropper.com/cropped/hV5e7fd2f8e5612

De Grote Markt met middeleeuwse uitstraling

De Lakenhalle

De oorspronkelijke lakenhal werd gebouwd in neogotische stijl tussen ongeveer 1230 en 1304. Het was, in de veertiende eeuw, het grootste burgerlijk gebouw in de westerse wereld ten noorden van de Alpen. Ieper was in die tijd zeer beroemd en welvarend vanwege de goede kwaliteit van het laken (stof vervaardigd uit wol, ingevoerd vanuit Engeland, en verkocht over heel Europa en het Midden Oosten). De lakenhallen waren de verhandelingsplaats van laken. In elke deuropening onder aan het belfort werd het laken verkocht.

Het gebouw werd tijdens de Eerste Wereldoorlog volledig vernield en later weer opgebouwd, een heel getrouwe reconstructie die pas in 1967 voltooid werd, tijdens de Tweede Wereldoorlog lagen de werken stil. Onderaan de lakenhallen zijn de originele stenen nog zichtbaar, deze zijn de grootste. Hoe meer men naar boven gaat, hoe kleiner de stenen worden.

Belfort

Een belfort of hallentoren is een middeleeuwse wachttoren met een stormklok, gebruikt om vanuit dit hoog punt de wijde omgeving in de gaten te houden om bij onraad (vijand of brand) de klok te luiden. Dit type toren werd vaak op of aan een stadhuis of lakenhalle gebouwd, meestal werden daar ook de stadsklokken gehangen.

De stadskeure – waarborg van de stedelijke vrijheid-werd in het belfort bewaard. In de “core” schonk de landvorst aan de stad de rechterlijke, wetgevende, fiscale en militaire autonomie indien de stad haar verplichtingen aan de vorst zou nakomen, die wel het oppergezag behield.

Het belfort is zo de architectonische manifestatie van een opkomende burgerlijke onafhankelijkheid van feodale en religieuze invloeden, hét teken van de de macht der burgerij.

Ieper verkreeg rond 1170 van Filips van de Elzas stadsrechten. Vanaf 1250 werd het 70 meter hoge belfort gebouwd op de lakenhallen. In de toren bevindt zich een beiaard met 49 klokken met een totaal gewicht van 11.892 kg. Om het kwartier speelt een automatisch spel het Iepers Tuindaglied. Kwart voor en kwart na het uur speelt een korte versie, op het half uur een langere, en op het uur zelf speelt het volledige lied.

Het Nieuwerck

Aan de oostzijde van de Lakenhallen stond vroeger het Gulden Halleke, dat in 1360 in hout was opgetrokken.

Dit houten bouwwerk werd in 1618 afgebroken en vervangen door het Nieuwerck opgetrokken, een gebouw dat tot 1794 fungeerde als schepenhuis. Het gebouw rust op een spitse bogenrij en heeft grote kruisramen en klassieke kerkramen. Dit zorgt ervoor dat het gebouw tamelijk gotisch aandoet, ware het niet van de versieringen in de boogvelden en aan de topgevels die duidelijk neigen naar de renaissance.

Van het Nieuwerck stonden, na de Eerste Wereldoorlog, enkel nog de zuilen. Pas begin jaren 50 werd het weer opgebouwd en het deed tot 2016 dienst als stadhuis met de raadszaal, de kabinetten van burgemeester, schepenen en stadssecretaris, en een aantal administratieve diensten. Nu wordt de voormalige raadszaal nog steeds gebruikt voor huwelijken en stedelijke vieringen.

Klein Stadhuis

Naast het Nieuwerck werd in 1623 ook een conciërgewoning in gelijkaardige stijl herbouwd.

Het Vleeshuis

Het Vleeshuis werd gebouwd om de verkopers van geslachte dieren de mogelijkheid te geven op een overdekte plaats handel te drijven.

De benedenverdieping is vroeggotisch, omstreeks 1275 opgetrokken en de bovenverdieping is laatgotische uit 1530, met twee trapgevels. Beide gebouwen werden compleet vernield tijdens WO I.

Sint-Maartenskerk

Was de kathedraal van het bisdom Ieper dat bestond van 1561 tot 1801. Ook dit gebouw werd na de Eerste Wereldoorlog opnieuw opgebouwd, maar met een hogere tot torenspits dan voorheen -de huidige toren is 102 meter hoog.

Sint-Pieterskerk, Rijselstraat

Na de wederopbouw, gotisch-romaans. Oorspronkelijk een bedehuis, gesticht in 1073 door Robrecht de Fries, graaf van Vlaanderen. In de 12e -13e eeuw werd het een romaanse kerk, toegewijd aan St Pieter. In de 16e eeuw werd die verbouwd tot een gotische hallenkerk. Tijdens de eerste wereldoorlog werd de kerk volledig vernietigd, enkel de gewelven bleven hierbij gespaard. Bij de wederopbouw werden de gespaard gebleven muurdelen geïntegreerd in de nieuwe kerk, de gotische bovenbouw van de toren werd vervangen door een romaanse toren.

Sint-Jansgodshuis, Ieperleestraat 31 

Een van de weinige gebouwen in de stad die niet werden verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog.

De geschiedenis van het godshuis gaat terug tot de jaren 1270, toen omwille van een uitvoerverbod van Engelse wol de Ieperse lakennijverheid een crisisperiode kende. De Ieperse patriciër Pieter Broederlam en zijn vrouw Beatrix vormden een deel van hun eigendom om tot een godshuis, ten behoeve van de armenzorg. In het zogenaamde “passantenliedenhuis” stonden jarenlang zusters in voor de organisatie en verzorging.

Het huidige gebouw gaat terug tot 1555, en is gebouwd in een overgangsstijl van gotiek naar renaissance.

Het Kruitmagazijn

Een magazijn gebouwd in 1817 door het Nederlandse leger op de fundamenten van een Frans poedermagazijn, die dateerde van 1684 . Het kruitmagazijn werd gebruikt om buskruit op te slaan, vandaar ook de naam. De binnenruimte bestond uit 2 verdiepingen en kon in totaal 75 000 kilogram buskruit bevatten. Men stopte het kruit in houten tonnen van elk zo een 57 kilogram. Om vonken te vermijden waren de spijkers, deurhengsels en sloten van brons. Vandaag de dag wordt het gebruikt als vergaderzaal en opvangplaats voor toeristen.

De Vismarkt en De Vispoort

Vroeger werd er vis verkocht, nu is het een uitgaansbuurt.

De vestingen

Sinds de middeleeuwen werd de stad beschermd door vesten, ze werden verschillende keren aangepast, o.m. door Vauban in 1678. Sinds 1870 werden op de vestingen wandelparken aangelegd en grote delen zijn nog steeds bewaard.

Rijselpoort

De stadspoort in het zuiden (vroeger de Mesenpoort genoemd), de oudste en enige nog bewaarde stadspoort die twee bewaarde delen van de Ieperse vestingen verbindt.

De poort stamt uit de 14de eeuw en is afgewerkt met Bourgondische torens. Ze werd meerdere malen verbouwd. In de 17de eeuw liet Vauban de toren verlagen en de hoofdwal verbreden. Na vernielingen in de Eerste Wereldoorlog werd de poort weer heropgebouwd.

De Rijselpoort is een combinatie van een water- en landpoort. Rechts van de poort vinden we de sluiskamer met de sluisdeuren van de beken en vestigingswateren, links van de Rijselpoort is de ingang van de overwelfde zaal. Via deze poort komt de Ieperlee de stad binnen maar de Ieperlee is niet de voedingsbeek voor de vestigingsgrachten.

Menenpoort

Een Romeinse triomfboog, opgericht waar de middeleeuwseoosterlijke stadspoort naar Menen stond, als Brits oorlogsmonument met de namen van 54.896 vermiste Britse soldaten. Al wie vermist werd tot en met 15 augustus 1917 (Slag bij Langemark). De vermisten vanaf 16 augustus 1917 staan vermeld bij het Tyne Cot Memorial.

Al sinds 1928 wordt onder de poort iedere avond om 20:00 uur de Last Post geblazen als eerbetoon aan de gesneuvelden.

http://www.wo1.be/nl/db-items/menenpoort

Saint George’s Memorial Church

Een anglicaans kerkje dat in 1928-1929 werd opgetrokken om de 500.000 Britse soldaten te herdenken, die tijdens Eerste Wereldoorlog gestorven waren bij de drie gevechten aan de Ieperboog. Vroeger was er nog de Eton Memorial School voor de kinderen van tuiniers en medewerkers van de Commonwealth War Graves Commission, nu wordt dit gebouw gebruikt als parochiezaal.

Musea

In Flanders Fields Museum

Grote Markt, Ieper.

De ideale aanloop voor een bezoek aan de frontstreek. De museumindeling geeft aan de hand van nieuwe invalshoeken en persoonlijke verhalen een inleiding op het verhaal van de Eerste Wereldoorlog.

De belforttoren maakt een verbinding tussen het binnen- en buitenverhaal. Als bezoeker ontdek je bovenop de toren het landschap als laatste getuige van de oorlog.

http://www.inflandersfields.be

Yper Museum

Grote Markt, Ieper

Elf eeuwen geschiedenis van Ieper: Lakenstad, Middeleeuwse grootstad, Vestingstad, Bisschopsstad, Militaire stad, Verwoeste en wederopbouwstad, Kattenstad, Vredesstad, Westhoekstad,.. Ieper was en is het allemaal.

https://www.ypermuseum.be/

Museum A. Merghelynck

Merghelynckstraat 2, 8900 Ieper

Reconstructie van het gebouw uit 1174. In prachtig geklede salons en boudoirs met originele Franse stijlmeubelen, schilderijen en zilverwerk, gered uit de branden van de Eerste Wereldoorlog. Enkel op reservatie, verplicht met een gids.

http://www.merghelynckmuseum.be

Militaire begraafplaatsen

Saint-Charles de Potyze

Essex Farm Cemetery

Bedford House Cemetery

Andere

Tientallen Britse militaire begraafplaatsen liggen in de verschillende Ieperse deelgemeenten, maar ook het stadscentrum telt een aantal Britse begraafplaatsen:

  • Aeroplane Cemetery
  • Belgian Battery Corner Cemetery
  • Duhallow A.D.S. Cemetery
  • Menin Road South Military Cemetery
  • Potijze Burial Ground Cemetery
  • Potijze Chateau Grounds Cemetery
  • Potijze Chateau Lawn Cemetery
  • Potijze Chateau Wood Cemetery
  • Ramparts Cemetery
  • Ypres Town Cemetery
  • Ypres Town Cemetery Extension
  • Ypres Reservoir Cemetery