Nieuwkerke
Grensgemeente gelegen aan de taalgrens, de Leie en de Franse grens.
Geschiedenis
Nieuwkerke komt voor het eerst voor in 1080 onder de benaming Nova Ecclesia. Deze plaats behoorde aanvankelijk toe aan de abdij van Zonnebeke. Er was reeds een kapelanie in 1271.
Nieuwkerke behoorde tot de kasselrij Belle (Bailleul) en, sinds het grensverdrag (1769) tussen de Oostenrijkse Nederlanden en Frankrijk, tot de kasselrij Waasten. Er zijn vier bewaarde grenspalen met dubbele arena en drie relies gelegen aan de Mitoyen-, de Zak-, de Eikel- en de Zwartemolenstraat (Dranouter).
Tijdens de middeleeuwen bloeide kende Nieuwkerke: meer dan 8.000 inwoners en de kern van de florerende lakennijverheid ten zuiden van Ieper. De wolwevers verkochten hun producten in eigen hallen te Ieper, Antwerpen en Gent. Het was een belangrijk centrum met een grote kerk, een ruime marktplaats waar wekelijks markt werd gehouden, een hal met stadhuis, en een kasteel (gelegen op een terp ten zuiden van de kerk en verwoest in 1477 door de Fransen).
De lakenindustrie, sinds 1427 gekenmerkt door een recessie ten gevolge de beperkende maatregelen van Filips de Goede, kende een ware terugval ten tijde van de godsdienstoorlogen in de 16de eeuw. In 1582, tijdens die godsdiensttwisten, vernietigde een geweldige brand de ganse gemeente, talrijke lakenwevers weken definitief uit naar Engeland (Sandwich).
In 1608 waren stadhuis, hal en kerk wederopgebouwd; geleidelijk hernam de weverij van lichte wollen stoffen, “bayen” genaamd; deze textieltraditie bleef, naast de vlas- en linnenindustrie, doorleven tot in de Franse tijd.
De hal en het stadhuis werden in 1647 nogmaals verwoest door de Fransen; de in 1648 heropgerichte zogenaamd “Halle-jong”, was gelegen op de westkant van de Markt en werd afgebroken in 1844.
De gemeente werd tijdens het lenteoffensief in april 1918 volledig verwoest maar wederopgebouwd naar het aanlegplan van architect F. Tilley (Elsene). De vooroorlogse configuratie werd behouden: een dorpskom met centraal plein, gedomineerd door de parochiekerk.
Thans voornamelijk landbouwactiviteit en woongemeente voor pendelaars.
Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw.
De kerk werd in 1922-1923 herbouwd, voornamelijk naar model van de voorganger (laatgotische driebeukige hallenkerk met vieringtoren en transept), maar nu in gele baksteen. Hierbij werden ook oudere muurgedeelten in de oorspronkelijke ijzerzandsteen geïntegreerd. De kerk bezit een houten kruisbeeld van omstreeks 1600.
Onze-Lieve-Vrouw van den Iep
Voor de Eerste Wereldoorlog stond in de Bellestraat (nu: Heirweg) de achthoekige kapel van Onze-Lieve-Vrouw van den Iep, geschonken door Juffrouw Petitpas. Het OLV beeld werd gered; het werd aanbeden tegen koortsen en andere ziekten.
Uitkijkpunt De Walletjes
Heirweg, ongeveer 300m voorbij Clarebout Potatoes, tussen wandelknooppunt 37 en 39 en fietsknooppunt 10 en 29.
Een van de mooiste panorama’s in het hele Heuvelland.
Nieuwkerke ligt op de heuvel De Walletjes. De naam is afkomstig van de vroegere heerlijkheid “Waldries”, gesitueerd aan de overzijde van de huidige Walletjes.
Om dit uitkijkpunt te bereiken moet je de berm opwandelen. Er is een picknicktafel en met behulp van drie infoborden kan je de omgeving kan afspeuren.
Het landschap aan de noordzijde van Nieuwkerke wordt gedomineerd door de Douvevallei en de heuvelrij van Casselberg over de Katsberg, Zwarteberg, Rodeberg, Scherpenberg tot de Kemmelberg. De talloze bomen en hagen geven het landschap schilderachtige allure.
In zuidelijke richting kijkt je richting Noord-Frankrijk. De skyline van Rijsel, de torens van Armentiers, Nieppe, Estaires, Merville en Bailleul; bij helder weer zijn zelfs de mijnterrils van Loos-en-Gohelle, Lens en Béthune en het Plateau van Artesië zichtbaar.
Een ideale plek om te genieten van de zonsopgang- of ondergang in Heuvelland!
Kruistombe
Eikelstraat, Nieuwkerke
Op het grafzerk staat: “ Hier stierven voor ’t Katholieke Geloove ’s avonds ten 11N op 12N januari 1568 de drie priesters van Reninghelst.”
Dit merkwaardige kruis herinnert aan Weversmaandag, 11 januari 1568, toen de pastoor, de kapelaan en de koster van Reningelst werden gevangen genomen en vermoord door de bosgeuzen onder leiding van Jan Camerlynck.
De martelaren werden begraven in de kerk van Reningelst, waar hun stoffelijke resten werden herontdekt op 23 april 1923 tijdens werken.
In 1928 richtte pastoor Gustaaf Lamerant, op de plaats waar ze werden vermoord, de Kruistombe op ter nagedachtenis. Deze plek bevond zich een vijftal eeuwen geleden te midden de grote bossen.
De plaatselijke werkgroep Geuzenproject organiseert jaarlijks elke derde zondag van september een Geuzendag om deze boeiende periode uit de lokale geschiedenis levende te houden.
In 1909 was, op initiatief van E.H. Lootens, de toenmalige pastoor van Dranouter, al een Calvariekruis geplaatst als herdenking aan ‘de drie martelaren van Reningelst’.Sindsdien gaat er op de 3de zondag van september jaarlijks een bedevaart vanuit de kerk van Dranouter naar het calvariekruis.
Pont d’amour
Eén dag per jaar, met Sint Anna (26 juli), mochten de kantwerksters hun ééntonig werk onderbreken voor het feest.
In het Vijverstraatje nabij het Sint-Annakapelletje ging het er soms wild aan toe. In juli 1771 werd de kapel afgebroken ‘om de schijnheilige bijeenkomsten van jonge lieden die op de avondstonden aldaar plaatsvonden te beletten‘.
Toen de tramspoorlijn (die destijds Ieper met de Seule verbond) werd aangelegd kwam een viaduct op de plaats van het kapelletje, de brug kreeg officieel de naam ‘Pont St Anne‘, maar werd in de volksmond al vlug ‘Pont d’Amour‘ genaamd.
Oorlogssite Nieuwkerke
- Westhovestraat – Betonnen constructie Westhof Farm
Oorlogskerkhoven Nieuwkerke
- Kandahar Farm Cemetery, Nieuwkerkestraat
- Maple Leaf Cemetery, Zakstraat
- Westhof Farm Cemetery, Eikelstraat
- Nieuwkerke Churchyard, Markt
Foto’s van Nieuwkerke voor WO1
http://cdn2_3.reseaudesvilles.fr/cities/209/documents/4mvfdqxpyptno6t.pdf