Watou
Wóatou, deelgemeente van Poperinge aan de Franse grens, staat in de lijst van de 50 mooiste dorpen van Vlaanderen.
Watou werd voor het eerst schriftelijk vermeld in 1123, als Wathewa, wat moerassige weide betekent.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog waren Watou en omstreken, met inbegrip van de Franse zijde, een ‘rustsector’ met legerkampen en tijdelijke barakken voor Belgische vluchtelingen. Er heerste soms een moeilijke verstandhouding tussen Britse militairen en de Belgische bevolking.
Bezienswaardigheden
Dorpskom
De dorpskom van Watou werd in 1985 als dorpsgezicht beschermd.
Centraal op het Watouplein staat het standbeeld voor de militaire en burgerlijke doden van Watou: een soldaat in wapenrusting, borst vooruit, leunend tegen een zittende leeuw, met opengesperde muil, die zijn poot op een Duitse helm houdt. In de rechterhand houdt de man een revolver, met de linker houdt hij strak voor zich uitkijkend een vaandel op het hart gedrukt, die oorspronkelijk met een leeuwtje was bekroond.
Op de sokkel: “Gevallen voor allen, door allen geprezen, door ’t vallen gerezen hoog boven allen!”
Het beeld kwam er op initiatief van de V.O.S. (Vlaamse Oud-Strijders). Het werd onthuld op 11 september 1921. Het gedenkteken werd ontworpen door de Brugse beeldhouwer Gustaaf Pickery. Vermoedelijk werd het gedenkteken gedeeltelijk afgewerkt door Karel Laloo, die meewerkte in het atelier van Pickery (Pickery werd midden 1920 ziek en stierf op 28 februari 1921).
Vele namen op het gedenkteken komen terug op de Heldenhuldezerkjes op het kerkhof.
Sint-Bavokerk
Kerk
De huidige hallenkerk is een 16e eeuwse verbouwing in gotische stijl van de oorspronkelijk romaanse kerk uit de tweede helft van de 12e eeuw. Het bakstenen gedeelte van de middenbeuk en het onderste deel van de toren zijn resten van de oude kerk.
De pseudo-romaanse geveltop met roosvenster en een deel van de achthoekige vieringstoren zijn 19e-eeuws.
In de kerk vindt men de praalgraven van de eerste graven van Watou, Karel van Ydeghem (+ 1630) en Maria van Cortewyle en van de mysticus Karel Grimminck (1676-1728).
Kerkhof
Het dorp werd als gevolg van de oorlog een sterk ‘nest’ van de Frontpartij en latere politieke opvolgers. In Watou was de V.O.S. (Vlaamse Oud-Strijders) de sterkste vereniging van oud-soldaten. Getuige daarvan is het opvallend grote aantal heldenhuldezerkjes op het kerkhof van Watou.
Pas in de jaren ’20 werd ook in Watou de patriottische N.S.B. (Nationale Strijders Bond) opgericht als tegenhanger van de V.O.S.
Kasteel van Watou
In 1620 werd een kasteel gebouwd door Johannes van Ydeghem, heer van Watou. Dit kasteel werd in 1793 verwoest door de revolutionaire Fransen. Enkel de toegangsbrug en de poort (in de stijl van de late renaissance) bleven gespaard. Omstreeks 1810 werd op de plaats van het voormalige kasteel een herenhuis in neoclassicistische stijl gebouwd. Een conciërgewoning met koetshuis is aangebouwd.
Kunstwerken
De kunstmanifestaties leverden een aantal kunstwerken op: Mozaïekproject (1988) van H. Heyrman; Clausmonument (1993) van R. Raveel; Kommunikatiepaal (1985) van Beeckman; Brouwersmonument (1982) van A. Vandroemme.
Kunstmanifestaties
Kunstenfestival
Van 1980 t.e.m. 2008 werd jaarlijks De Poëziezomer Watou georganiseerd door Gwy Mandelinck – zelf een dichter – en zijn echtgenote Agnes Hondekyn. Het vormde al die jaren gedurende twee zomermaanden een unieke dialoog tussen internationale beeldende kunst en poëzie.
Vanaf 2009 wordt het jaarlijks Kunstenfestival Watou georganiseerd door vzw P’ART, in nauwe samenwerking met vzw Ku(n)st en onder leiding van Jan Moeyaert.
In 2019 haakte Jan Moeyaert af wegens de aanhoudende budgettaire onzekerheid. De stad Poperinge weigerde de handdoek in de ring te gooien en sprokkelde fondsen bijeen. Een curatorenteam, met Klara-nethoofd Chantal Pattyn als centrale figuur, maakte zich op om een jubileumeditie klaar te stomen. De pandemie gooide roet in het eten.
De traditie van Watouzomers: het publiek meelokken naar gehavende plekken, Vlaamse koterijen en donkere zolders. En altijd duiken de dichters op.
https://www.kunstenfestivalwatou.be/nl/
Gregoriaans festival
Het driejaarlijks Internationaal Gregoriaans Festival van Watou lokt zo’n 10 000 toeschouwers. De editie 2021 werd omwille van covid veplaatst naar mei 2022.
Brouwerijen
Watou telt twee brouwerijen, Brouwerij Van Eecke en Brouwerij Sint-Bernardus.
Brouwerij Van Eecke, ook bekend als Brouwerij Gouden Leeuw.
Een familiebrouwerij, ontstaan in 1624 als kasteelbrouwerij voor de Graaf van Watou.
De brouwerij kreeg na de Tweede Wereldoorlog bekendheid met haar lijn abdijbieren Kapittel. Het paradepaardje is het Poperings Hommelbier, een blond bovengistend bier van 7,5%; een goedgehopt bier, vandaar ook de naam: hommel betekent hop in de plaatselijke streektaal.
Brouwerij Van Eecke heeft een zeer nauwe samenwerking met brouwerij Het Sas van Boezinge, beide brouwerijen werken onder de overkoepelende naam Leroy Breweries.
Brouwerij Sint-Bernardus
Brouwerij Sint-Bernardus werd pas in 1946 opgericht. De geschiedenis is nauw verbonden met de pater Trappisten.
Bij aanvang met Trappisten van de Abdij op de Katsberg (Noord-Frankrijk). Die paters ontvluchtten, begin de jaren 1900 Frankrijk omdat ze er belastingen moesten betalen op de inkomsten uit hun kaasproductie. In België was dat nog niet het geval en daarom namen ze hun intrek in boerderij ‘Patershof’’ in Watou. De boerderij werd omgedoopt tot ‘Réfuge de Notre Dame de St.Bernard’.
Toen vanaf 1930 de verhouding tussen de Franse overheid en de geestelijkheid verbeterde, besloten de paters hun activiteiten in België stop te zetten en terug te keren naar Frankrijk. Evarist Deconinck nam de kaasmakerij in Watou over van de paters (in 1959 werd de kaasproductie stopgezet).
In 1946 sloot Evarist Deconinck een contract afgesloten met de paters Trappisten van de Sint-Sixtusabdij van Westvleteren, die hadden besloten hun bier niet meer zelf verder te commercialiseren. In de abdij werd enkel nog kleinschalig gebrouwen voor eigen gebruik. In 1992 werd deze overeenkomst stopgezet omdat enkel bieren gebrouwen binnen de muren van de abdij het Authentic Trappist Product label kregen.
Sindsdien wordt gebrouwen onder de naam St. Bernardus.
Rondleidingen in de brouwerij vinden plaats op de dagen dat Bar Bernard open is, de indrukwekkende rooftop bar waar bezoekers en bierliefhebbers verwelkomd worden.
Horeca
Voldoende uitstekende horeca op de markt in Watou. Maar niet enkel daar.
Bar Bernard
Trappistenweg 23, Watou +32 (0)57 38 80 21
Bij de brouwerij St Bernardus hoort Bar Bernard, een indrukwekkende rooftop bar met een fenomenaal 360° panorama, met mogelijkheid om te lunchen of te dineren.
Au Nouveau Saint-Eloi
Gemenestraat 4, Watou +32(0)494 13 68 30
Een bruine bierkroeg met meer dan een 180-tal bieren, 10 biertjes uit de tapkraan en zelfs eigen huisbiertjes. Naast bieren ook vele frisdranken, warme dranken, aperitief en/of digestief, eigen selectie wijnen. Je kan er iets eten en er zijn volksspelen.